Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 6, Paragraaf 6.8 Blz 158-162

Een vijl is een stuk gereedschap waarmee jij stukken glad kan vijlen of stroever. Dit ligt maar net aan de toepassing van de vijl. Maar welke toepassing en welke soorten zijn er allemaal? Kom daar in onderstaand artikel achter!

Vijlen Algemeen

Vijlen is een verspanende bewerking, dat wil zeggen dat er spanen van het materiaal worden weggenomen. Dit gebeurt door middel van een vijl die zich onder druk over het materiaal verplaatst. In de vijl zijn tandjes aangebracht en tijdens het vijlen dringen de tanden in het materiaal.

Per vijlstreek wordt dan een kleine hoeveelheid materiaal afgenomen. Vijlen heeft tot doel onderdelen verder vorm te geven of om bramen weg te nemen Vijlen komen in verschillende vormen, lengtes en tandvormen voor. Elke vijl heeft zijn eigen toepassingsgebied,

Enkele toepassingen zijn:

  • Het wegnemen van bramen;
  • het breken van scherpe kanten;
  • het bewerken van platte vlakken;
  • het bewerken van gebogen vlakken: het bewerken van op of in elkaar passende vlakken.

Een vijl die normaal gebruikt wordt voor staal mag niet gebruikt worden om aluminium te vijlen Er bestaat dan namelijk een grote kans dat er staaldeeltjes in het aluminium worden opgenomen met corrosie als gevolg.

Verschillende Soorten en Toepassingen van Vijlen

Bij de vijl kunnen we de volgende onderdelen onderscheiden:

  • de lengte;
  • de vorm;
  • de soort kap;
  • de eenheid van de kap.

Bovendien zijn platte vijlen nog voorzien van een spaarkant.

De lengte

De grootte van een vijl wordt meestal aangeduid met de lengte. Deze wordt gemeten vanaf de voorkant van de vijl tot aan de versmalling (schouder) van de arend. De lengte wordt aangegeven in inches. De meest voorkomende vijlen zijn verkrijgbaar in een lengte van 4 t/m 12 inch.

De arend en Lengte van Vijlen

De vorm van Vijlen

Vijlen worden in verschillende vormen gemaakt. Elke vorm wordt gebruikt voor het vijlen van een ander soort vlak. Onderstaand zijn de verschillende vilvormen opgesomd met de bijbehorende toepassing.

  • blokvijl en platte vijl;
  • vierkante vijl;
  • driekante vijl;
  • voor platte vlakken;
  • ronde vijl (rattenstaart) ;
  • halfronde vijl;
  • mesvijl.

voor kleine ronde gaten: voor grote ronde of ovale gaten:

voor inkepingen

Daarnaast zijn er nog speciaal uitgevoerde kleine vijlen in allerlei vormen, de zo genoemde sleutelvijltjes. De blokvijl loopt in bovenaanzicht evenwijdig. De platte vijl loopt in bovenaanzicht taps toe. De blokvijl wordt gebruikt voor de meest voorkomende werkzaamheden

Vijldoorsneden met verschillende vormen

De soort kap

Het tandenpatroon op de vijl heet de kap. De tanden van een twee manieren worden gemaakt, namelijk:

  • gekapt;
  • gefreesd.

In afbeelding 6.68 zien we een door snede van de tanden van een vijl, links een gekapte en rechts een gefreesde vijl. Evenals bij alle verspanende gereedschappen onderscheiden we de volgende drie hoeken:

  • spaanhoek (S);
  • wighoek (W);
  • vrijloophoek (V).
Tanddoorsneden vijlen

De ruimte tussen de tanden van de vijl noemen we de tandholte. Vergelijken we de doorsnede van de gekapte met de gefreesde vijl dan valt het volgende op:

  • De wighoek (W) is bij een gefreesde kap kleiner en de tanden scherper.
  • De vrijloophoek (V) is bij een gefreesde kap groter;
  • De tandholte is bij een gefreesde kap groter en afgerond.
  • De spaanhoek (S) is bij gekapte vijl negatief, bij de gefreesde positief.

De grotere vrijloophoek en de tandholte bevorderen een goede afvoer van het verspaande materiaal. Vijlen met een gefreesde kap (kortweg “freesvijl genoemd) gebruiken we voor het vijlen van zachte metalen zoals aluminiumlegeringen.

Bij freesvijlen is de tandvorm in het volle materiaal gefreesd. De brede tanden lopen altijd evenwijdig. We onderscheiden freesvijlen met rechte tanden of zonder spaanbreekgroeven en freesvijlen met gebogen tandvorm

Freesvijl en Kruiskap van Vijlen

Bij de gekapte vijl onderscheiden we de vijl met een enkele kap en een dubbele kap, ofwel een kruiskap. De kruiskap wordt gevormd door een onder- en een bovenkap die elkaar kruisen. Vijlen met een kruiskap komen het meest voor Deze vijlen zijn geschikt voor het vijlen van hardere metalen.

Fijnheid van de kap van Vijlen

De fijnheid van de kap, ofwel de grootte van de tanden, bepaalt de fijnheid van de vijl. De fijnheid wordt aangegeven met het aantal tanden per centimeter of per inch. We onderscheiden:

  • basterdvijlen (grof);
  • halfzoetvijlen (half fijn);
  • zoetvijlen (fijn);
  • dubbelzoetvijlen (zeer fijn).

Een vijl met weinig tanden per centimeter zoals een basterdvijl, is geschikt om veel materiaal af te nemen. Dit geeft een ruw oppervlak. De zoetvijl heeft veel tanden per centimeter en neemt weinig materiaal af.

Dit houdt in dat de afgenomen spaantjes klein zijn. Mede hierdoor zal het gevijlde oppervlak relatief glad zijn. De meest gebruikte vijlen voor plaatwerk zijn de basterdvijl en de zoetvijl. Freesvijlen hebben uitsluitend een zeer grove enkele kap.

De spaarkant van Vijlen

Een Platte vijl heeft één zijkant die is voorzien van tanden met een enkelvoudige kap. De andere zijkant is niet voor zien van tanden. Deze kant noemen we de spaarkant. Deze kant gebruiken we wanneer we aansluitende vlakken niet willen bewerken of beschadigen.

De Spaarkant van Vijlen

Voorzieningen

Om een goed resultaat bij het vijlen te bereiken moet aan een aantal voorwaar den worden voldaan. De belangrijkste voorwaarden zijn:

  • Het werkstuk moet goed en op de juiste wijze ingespannen zijn;
  • De juiste vijlstand moet aangehouden worden;
  • De juiste vijl moet gekozen worden;
  • De juiste manier van vijlen moet toe gepast worden.

De praktijk is hierbij de beste leermeester.

Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 6, Paragraaf 6.8 Blz 158-162

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.