Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 12, Paragraaf 12.1 Blz 272-281

Overbrengingen of Transmissions is een verzamelnaam van verschillende technieken voor het overbrengen van ronddraaiende onafgebroken bewegingen. Vaak gaat dit overbrengen gepaard met het omvormen van deze bewegingen. Zo zijn er ook Tandwieloverbrengingen. Lees hier hoe deze werken, hoe onderhoud hier aan plegen en welke formules er bij horen!

Tandwieloverbrengingen nadelen en rendement

Er zijn verschillende tandwieloverbrengingen met verschillende functies. In de regel vind je tandwieloverbrengingen om toerentallen of krachten te veranderen of aan te passen. Ook kan er met tandwielen een richting worden veranderd in aandrijvingsassen, bijvoorbeeld door worm- of conische tandwielen, of kan er door middel van tandwielen de kracht van één lange as overgebracht worden op meerdere andere assen, zoals hieronder is afgebeeld.

Voorwaarden goede werking Tandwieloverbrengingen

Een goede, geruisarme tandwieloverbrenging voldoet aan de volgende voor

waarden:

  • juiste hartafstand (steekcirkels);
  • juiste positie van de tandwielen ten opzichte van elkaar (uitlijning);
  • juiste toepassing spelingsklassen (flankspeling);
  • juiste passing van de tandwielboring op de as; juiste wijze van smeren van de tandwielen, afhankelijk van de bedrijfsomstandigheden;
  • bestand tegen invloeden van bedrijfsomstandigheden.

Tandwielinspectie zal zich daarom ook beperken tot deze genoemde aspecten, waarbij de tandwielen regelmatig afgesteld zullen moeten worden. Demontage en montagewerkzaamheden van tandwielkasten zijn daarbij geen uitzondering, waarbij zorgvuldig te werk moet worden gegaan.

Algemeen

Voordat je een onderdeel in een tandwielkast gaat vervangen of her stellen, is het belangrijk te weten wat de oorzaak geweest is van het niet juist functioneren van dat onderdeel. Vaak kun je aan de hand van neven verschijnselen vaststellen wat de oor. zaak van slijtage is geweest.

Raadpleeg altijd het onderhoudsboek! Luister bijvoorbeeld naar ongewone geluiden tijdens de werking van de tandwieloverbrenging. Uitgesleten of onjuist afgestelde tandwielen kunnen een ratelend geluid geven. Onjuiste of onvoldoende smering kan hiervan de oorzaak zijn.

Tandwieloverbrengingen kunnen warmlopen. De reden hiervan kan zijn een onjuiste uitlijning, of afstelling van de tandwielen waardoor een te hoge lager spanning is ontstaan. Ook kan vervuiling van de smeerolie of onvoldoende olie toevoer de oorzaak zijn.

Handboeken voor tandwieloverbrengingen

Reinheid

Voordat je begint met de demontagewerkzaamheden maak je eerst de ruimte rond het object zelf en de onderdelen die je gaat demonteren of vervangen, grondig schoon. Bij gesloten tandwielkasten kunnen achtergebleven verontreinigingen schade aan de bewegende delen veroorzaken.

Voordat je de tandwielkasten gaat openen, moet je de deksels en de kast zelf dus stofvrij gemaakt hebben, zodat dit niet bij het openen in de kast kan vallen. Zorg voor goed en schoon montage- en demontagegereedschap

Benodigd Gereedschap bij Tandwieloverbrengingen

Leg vooraf de benodigde gereedschappen en hulpapparatuur klaar. Gebruik een poetsdoek om onder het gereedschap te leggen zodat je voorkomt dat het gereedschap beschadigingen achterlaat. Het gaat hier om de gebruikelijke montage- en demontagegereedschappen, meet- en controle gereedschappen en speciale hulpapparatuur.

Inspectie van Tandwieloverbrengingen

Het belangrijkste bij tandwieloverbrengingen is dat de vertanding juist in elkaar grijpt. Om dit te bereiken, bekijken we de factoren die dit bepalen. De verbinding van de assen met de tandwielen moet in elk geval op de juiste manier ge beuren.

Denk om de juiste montage van spieën, bouten en opvulringen. Ook kan het zijn dat de tandwielen ten opzichte van elkaar een bepaalde stand moeten innemen. Een voorbeeld hiervan vind je bij het distributiesysteem va een verbrandingsmotor. Bij de demontage en montage is het dan ook belangrij dat deze stand in de gaten wordt gehouden.

Men moet proberen te voorkomen dat de assen ten opzichte van elkaar verdraaien. Als deze stand niet met merktekens is aangegeven, kan dit bij demontage door de monteur zelf worden gedaan De merktekens geven ook het voorvlak van de tandwielen aan, zodat onjuist montage niet kan plaatsvinden.

Bevestigen en positiebepaling van Tandwieloverbrengingen

Hartafstand van Tandwieloverbrengingen

Bij de montage van tandwielen moet men ervoor zorgen dat de stand van assen nauwkeurig evenwijdig en uitgelijnd op de juiste hartafstand afgesteld. Als dit niet zo is, dan grijpen de tanden niet goed in elkaar wat extra slijtage veroorzaakt.

Steekcirkels moeten elkaar raken bij Tandwieloverbrengingen

De oorzaak voor slijtage kan ook liggen bij de lagers. Wanneer lagers vernieuwd worden, is het belangrijk dat na de montage en instelling de rolweerstand gecontroleerd wordt, zeker bij toepassing van instelbare kogel- of rollagers. Rolweerstand kan worden gemeten met een unster. Raadpleeg hiervoor altijd de bijbehorende instructieboeken.

Flankspeling Tandwielen

De grensmaten voor de hartafstanden van de assen zijn meestal groter dan de nominale maat. Voor de steekcirkels zijn ze gewoonlijk kleiner dan de nominale maat. Er moet daarom een zekere speling bestaan na de opstelling van de assen.

De speling moet zitten tussen de tandflanken van de samenwerkende tandwielen. De grootte van deze speling is afhankelijk van de modulus (m), zoals vaak in de handboeken omschreven, zie onderstaande afbeelding. Als controle dient de tandspeling te worden gemeten.

Meten van de Flanspeling bij Tandwieloverbrengingen

Je meet de flankspeling op de steekcirkels. De meting doe je in vier verschillende standen (steeds 90° verdraaien). Op die manier stel je fouten van excentriciteit en slingering vast. De verschillende waarden moeten liggen tussen de voorgeschreven minimum- en maximumwaarden.

Bij brede tandwielen doe je de meting aan beide kanten van de wielen. Je verricht de meting op gemakkelijk bereikbare plaatsen met voelmaten of met een dunne looddraad.

Bij gebruik van een looddraad wordt deze tussen de tandflanken geplaatst en plat gedrukt door het draaien aan de tandwielen. De dikte van de draad is dan dezelfde als de flankspeling en kan eenvoudig worden gemeten.

Als de ingrijpende tanden niet of moeilijk te bereiken zijn, dan meet je met een meetklok. Je plaatst de taster van de meetklok loodrecht op een tandflank van één van de wielen. Je zet hierbij het ene tandwiel vast en het andere wiel verplaats je met de hand. De eventuele speling lees je op de meetklok af. Ook deze meting moet in vier verschillende hoeken worden uitgevoerd.

Draagbeelden bij Tandwieloverbrengingen

Hartafstand en flankspeling kunnen gecontroleerd worden door de ”draagbeelden” op de tandflanken te controleren. Dit gaat als volgt:

Smeer de tandflanken van een tandwiel in met merkmateriaal. Draai nu de tandwielen rond. Op de tandflanken van het niet- ingesmeerde tandwiel ontstaan de zogenaamde draagbeelden in de kleur van het merkmateriaal. Uit de draagbeelden kun je opmaken of je de wielen juist hebt afgesteld.

Normaal draagbeeld van een recht tandwiel met tanden die enigszins bol zijn over de breedte.

  • Tandvorm is goed;
  • Flankspeling is goed;
  • Hartafstand is goed.

Normaal draagbeeld van een recht tandwiel met rechte tanden die even dik zijn over de gehele breedte.

  • Tandvorm is goed;
  • Flankspeling is goed;
  • Hartafstand is goed.

Topdrager, voornamelijk op de toppen van de tanden dragend –> Steekcirkel is te klein.

Kopdrager, voornamelijk bij de tandkoppen dragend –> Steekcirkel is te groot.

Voetdrager, voornamelijk bij de tandvoeten dragend –> Tandprofiel is onjuist.

Draagbeelden bij Tandwieloverbrengingen

Overhoekse drager, allen op de tandhoeken dragend –> Tandwielen zijn onjuist uitgelijnd in horizontale richting.

Overhoekse drager tandwiel

Eenzijdige hoekdrager, alleen op de tandhoeken dragend –> Tandwielen zijn onjuist uitgelijnd in verticale richting.

Tandwieloverbrengingen eenzijdige hoek drager

Wandelende Drager, –> Tandwiel zit los en heeft zijdelingse speling.

Wandelende drager bij tandwieloverbrengingen

Smering, Berekenen, Soorten Tandwieloverbrengingen

Het doel van een smeermiddel bij tandwielen is de wrijving en de slijtage te verminderen door het vormen van een smeerfilm tussen de tandflanken. Tevens dient het voor het afvoeren van de ontwikkelde warmte. Bij de smering van tandwieloverbrengingen maak je een onderscheid tussen open en gesloten tandwieloverbrengingen.

Open tandwieloverbrengingen

Bij open tandwielen breng je het smeermiddel met de hand op de vertanding aan bijvoorbeeld met een kwast. Het smeermiddel moet zich goed aan het metaal kunnen hechten. De belasting mag het smeermiddel niet wegdrukken of de centrifugaal kracht mag het smeermiddel niet wegslingeren.

Een andere methode is het vernevelen van smeervet door middel van perslucht. Hierbij vernevel je het smeervet door een hogedrukvetpomp met behulp van een luchtstraal tot zeer kleine deeltjes. Dan wordt het vet op de tanden geblazen.

Gesloten tandwieloverbrengingen

Bij bad- of dompelsmering bevindt zich een hoeveelheid olie in de tand wielkast. Het laagste punt van de tandwielen 2-4 cm is in de olie gedom peld. De omtreksnelheden van de tandwielen mogen niet te hoog zijn. omdat anders het oliebad te veel in beroering is en de olie al van de tanden afgeslingerd is voor het aangrijpingspunt van de tanden is bereikt.

Preventief of periodiek onderhoud

Controleer bij tandwielkasten regelmatig het oliepeil. De tandflanken kunnen bij open tandwieloverbrengingen drooglopen, er moet dan direct gesmeerd worden. Zorg ervoor dat er bij vetsmering niet te overvloedig wordt gesmeerd. Anders zet het vet zich vast in de voetruimten van de tanden.

Zorg ervoor dat bij het verversen of bijvullen van olie de juiste oliesoorten worden gebruikt en laat tijdens het aftappen buitenlucht in de kast toe. Kijk hiervoor in de bijbehorende smeerinstructies. Controleer de tandwieloverbrenging op warmlopen in bedrijf is en vooral na elke montage. Gebruik bij het schoonmaken nooit poetskatoen.

Dit laat verontreinigingen (katoendraadjes) achter. Wanneer er een ontluchtingsfilter of ontluchtingsopening is toegepast, zorg en dan voor dat dit ook inderdaad ontlucht. Dit is zeker bij vliegtuigen belangrijk omdat er door hoogteverschil drukverschil zou kunnen ontstaan.

Meer weten over Overbrengingen?

Kijk dan eens naar de volgende artikelen:

Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 12, Paragraaf 12.1 Blz 272-281

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.