Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 12, Paragraaf 12.3 Blz 286-291

Overbrengingen of Transmissions is een verzamelnaam van verschillende technieken voor het overbrengen van ronddraaiende onafgebroken bewegingen. Vaak gaat dit overbrengen gepaard met het omvormen van deze bewegingen. Zo zijn er ook Kettingoverbrengingen. Lees hier hoe deze werken, hoe onderhoud hier aan plegen en welke formules er bij horen!

Kettingoverbrengingen Voorbeelden

Kettingoverbrengingen, bij de meesten bekend vanwege toepassing in fietsen, combineren eigenschappen van riem– en tandwieloverbrengingen. Net als riemoverbrengingen zijn kettingoverbrengingen geschikt voor het overbrengen van bewegingen op grotere afstanden (dan bij tandwieloverbrengingen). Ook hier moeten de assen evenwijdig lopen.

Net als tandwieloverbrengingen hebben kettingoverbrengingen geen last van slip. Kettingoverbrengingen kunnen grotere vermogens dan riemoverbrengingen aan, daartegenover staat dat een kettingoverbrenging meer onderhoud vraagt (smeren). Ook maakt een Kettingoverbrenging meer lawaai. Een kettingwiel lijkt op een tandwiel, maar de vorm van de tanden verschilt omdat de rollen van de ketting tussen de tanden liggen.

Kettingoverbrengingen in een vliegtuig

Voorwaarden voor een goede werking

Voor een goede kettingoverbrenging gelden de volgende eisen:

  • De wielen van de overbrenging moeten uitgelijnd zijn;
  • De wielen moeten goed en deugdelijk op de assen gemonteerd zijn;
  • De ketting moet een goede ligging in de kettingwielen hebben;
  • De ketting(en) moet(en) een juiste spanning hebben;
  • De ketting en de kettingwielen moeten afhankelijk van de bedrijfsomstandigheden op de juiste wijze gesmeerd worden;
  • De kettingoverbrenging moet bestand zijn tegen invloeden van bedrijfsomstandigheden.
Kettingligging en versleten kettingrol

Inspectie van Kettingoverbrengingen en Onderhoud

Kettingoverbrengingen moeten regelmatig op onvolkomenheden en eventuele slijtageverschijnselen worden gecontroleerd. Er moet hierbij op het volgende worden gelet:

  • Houd rekening met rek van de ketting, veroorzaakt door slijtage; de kettingsteek wordt groter en de ketting kruipt in de tanden van het wiel omhoog.
  • Een rek van 1% is nog toelaatbaar; bij maximaal 3% rek moet de ketting zeker worden vervangen. In de praktijk kan men bepalen hoeveel ketting is uitgerekt door deze naast een nieuwe te leggen. Wanneer oer 33 schalmen van de nieuwe ketting de oude ketting 1 schalm langer blijkt te zijn, dan moet hij worden vervangen;
  • Controleer de ketting regelmatig op beschadigde schakels. Als één schakel bijzonder snel versleten is, vervang je deze direct; één versleten schakel maakt immers de hele ketting onbetrouwbaar. zoek wel naar de oorzaak waarom deze schakel snel is versleten; een oorzaak kan bijvoorbeeld zijn dat de ketting aanloopt.
Kettingloop
  • Er moet worden gelet op een juiste uitgelijnde positie van de assen en de kettingwielen, zie onderstaande afbeelding;
  • Slijtage aan de binnenkant van kettingwielen en rollen wijst erop, dat de ketting niet in één lijn loopt;
  • Slijtage aan de trekkende kant van de kettingwieltanden duidt op een te droge of te strak gespannen ketting, zie onderstaande afbeelding;
  • Controleer regelmatig het oliepeil bij toepassing van oliebadkasten;
  • Ten slotte kunnen de kettingplaten aan de buitenzijde slijten doordat bijvoorbeeld de ketting aanloopt in de kettingkast.
Uitlijning van kettingoverbrengingen

Slijtage van een Ketting

Kijk dus ook naar de kettingwielen, als de ketting wegens slijtage moet worden vervangen. Zijn deze versleten, dan moeten ze gelijktijdig worden vervangen. Controle kan worden uitgevoerd zoals in de afbeelding hieronder. Als de ketting gemakkelijk om het wiel gelegd kan worden, is de vertanding juist.

Controle van een Ketting en kettingwiel

Aantal schakels

Kies bij voorkeur voor een even aantal schakels bij het bepalen van de kettinglengte. Bij een oneven aantal schakels moet er een verloopschakel toegepast worden en dit blijft de zwakste schakel. Het is beter als de hartafstand wordt aangepast. Je krijgt dan een verbinding met een rechte sluitschakel, zie onderstaande afbeelding.

Sluitschakels bij Kettingoverbrengingen

Schakels verwijderen van Kettingoverbrengingen

Soms moet een ketting worden ingekort, waarbij er een pen uit de kettingschakels geperst moet worden. Men gebruikt hiervoor speciaal gereedschap (de kettingpons). Vaak is dit gereedschap niet aanwezig, omdat deze werkzaamheden weinig voorkomen. Er kan dan een kleine polietrekker gebruikt worden, of er kan zelf een stuk gereedschap gemaakt worden. De ketting moet ontspannen zijn bij het aanbrengen van een sluitschakel.

uitpersen van schakelpen van kettingoverbrengingen

Ketting spannen

Er zijn kettingoverbrengingen die geen span- en dus ook geen ontspanrichting hebben. Men trekt de kettingeinden dan aan met speciaal gereedschap. Span een ketting regelmatig, wanneer dit niet automatisch gebeurt. Voor een goede kettingspanning geldt in het algemeen dat op het belaste deel de indrukking niet meer dan 20 mm mag bedragen. Op het onbelaste deel is een doorhanging van maximaal 2% van de hartafstand toelaatbaar.

Kabelspanner en Kabelspanning

Bedenk dat een te strak gespannen ketting warm loopt en snel slijt. Het gevolg is rek en een snelle slijtage van de aslagers! bedenk ook dat je een ketting niet moet spannen (als een V-riem) maar dat deze zo precies mogelijk op lengte wordt gesteld! Bij verticale overbrengingen geeft rek nog een ander gevaar. De ketting kan uit het onderste wiel zakken als gevolg van de lengtevermeerdering.

Borgen van een ketting en schakel

We kunnen de sluitschakel bij een even aantal schakels zowel met een splitpen als met een sluitveer borgen. Als er met een sluitveer geborgd wordt, moet het gesloten einde wijzen in de bewegingsrichting van de ketting. Borgen we de sluitschakels met splitpennen, dan moeten deze zodanig worden aangebracht, dat de veiligheid niet in gevaar wordt gebracht.

Verbinden en borgen van Kettingoverbrengingen

Reiniging van Kettingoverbrengingen

Spoel de ketting uit in petroleum, benzine (LET OP! licht ontvlambaar) of alkalische wasmiddelen. Laat de ketting eventueel 24 uur hierin liggen. Na het schoonmaken mag de ketting geen krassende, of schurende geluiden maken.

Verwarm gegraviteerd vet tot circa 70°C. Dompel de ketting in het hete vet en beweeg deze heen en weer zodat alle ruimtes met vet worden gevuld en verwijder na 10 minuten de verwarmingsbron. Laat de ketting uitlekken voordat het vet solt en veeg het overtollige vet weg.

Vet blijft een stofvanger en verzamelaar van vuil. Soms heb je na het demonteren van de ketting niet onmiddellijk de gelegenheid de ketting schoon te maken. Leg de ketting dan zolang in een vak met petroleum.

Smering van Kettingen

De smering geeft bij kettingoverbrengingen een verhoging van de levensduur van de ketting. Vak wordt vet gebruikt, soms olie. Een gesmeerde ketting heeft als nadeel dat het zand en vuil opneemt. Hierdoor gaat het werken als schuurpapier. Gebruik de in de handboeken voorgeschreven smeermiddelen.

Bronvermelding: https://jeweka.nl/category/theorie-en-werkboeken Module 7, Hoofdstuk 12, Paragraaf 12.3 Blz 286-291

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.